همین چند خط

جانم...

رضا فضل اله نژاد — Thu, 17 May 2012 15:37:27 GMT

من

به چشمِ خویشتن

دیدم

که

جانم می‌رود

روزنامه نگاری مُرد؛ زنده باد روزنامه نگاری

رضا فضل اله نژاد — Sun, 06 May 2012 18:52:51 GMT

بارها اتفاق افتاده که از من سئوال شده آیا از راه روزنامه‌نگاری "پول" هم در می‌آورید؟ و معمولن پاسخ من این بوده که: "خدا را شکر". این اواخر اما خیلی رُک و صریح و بی‌هیچ دوراندیشیِ رندانه‌ای جواب می‌دهم: "نه!". این یک واقعیت است که مثل تمام مشاغل دیگر، روزنامه‌نگاری هم این روزها دچار رکود شده و به سختی می‌شود با "نوشتن" روزگار گذراند. روزنامه‌ها و مجلات و هفته‌نامه و ماهنامه‌ها و ... کسی را استخدام نمی‌کنند و آنهایی هم که هستند حق‌التحریری‌اند و آگاهان می‌دانند که کلمه‌ای نوشتن و کلمه‌ای پول گرفتن چه دشوار است!

بیرون از تحریریه و دفتر نشریات اوضاع نمود دیگری دارد. روزنامه‌نگاری و خبرنگاری برای خیلی از مردم چیزی است هم ردیف صخره‌نوردی یا پَرش از ارتفاعات یا چتربازی و خلاصه هر حرکت هیجان‌انگیز دیگری که بشود تصور کرد. مردم خیال می‌کنند که ما (روزنامه‌نگاران و خبرنگاران) یک مُشت آدم‌های بی‌کار و البته دوست‌دار هیجانیم که جیبمان پُر از پول است واز صبح تا شب به دنبال کارهای خارق‌العاده و لذت بردن از اعمال و افعال‌مان هستیم و شبرها می‌رویم توی خانه‌های شیک و گران قیمت‌مان و قهوه می‌خوریم و با لپ تاپ‌مان وَر می‌رویم! آنها خیال می‌کنند که ما معمولن با سر و وضعی تَر و تمیز و اتو کشیده، یک دفترچه در دست داریم و مدام در حال یادداشت کردن هستیم. خیلی از مردم بر این باورند که ما از همه چیز اطلاع داریم؛ مثلن با رییس جمهور نشست وبرخاست داریم و با وزرا فالوده می‌خوریم و آخر هفته‌ها با نمایندگان مجلس، قرار استخر می‌گذاریم. تصور بعضی‌ها بر این است که ما از پیش می‌دانیم نتایج فلان مذاکرات چه خواهد بود و چه اتفاقی در پهنه سیاست رخ خواهد داد. گاهی حتا به ماها به چشم کارآگاهان جنایی هم نگاه می‌کنند و می‌پرسند که حکم فلان متهم چه خواهد بود؟ یا اینکه به نظرت قاتلِ مقتولِ خیابانِ شکوفه چه کسی است؟! ورزش و بالاخص فوتبال هم که جای خود دارند؛ عده‌ای تصور می‌کنند که ما مدام با موبایلمان مشغول صحبت با علی دایی هستیم یا به کریم باقری می‌گوییم که چه‌طور بازی کند! بعضی‌ها یارانه‌های نقدی را هم به روزنامه‌نگاران ربط می‌دهند؛ برای خود من پیش آمده که توی اتوبوس مورد تقدیر قرار گرفته‌ام که: "خدا می‌داند اگر شما نبودید تا به حال این یارانه‌ها را قطع می‌کردند!!!" آری ما روزنامه‌نگاران و خبرنگاران گاهی نقش اقتصاددانان، سیاست‌مداران، دانشمندان، نویسندگان، ورزشکاران، کارآگاهان پلیس، حافظان محیط زیست، و ... را ایفا می‌کنیم. وَ همه‌ی این‌ها باعث شده تا شغل ما یک شغل هوس برانگیز به چشم بیاید.

اما واقعیتِ اَمر با این تصویر رویایی و فانتزی -کمی‌که نه- خیلی تفاوت دارد؛ ما هم مثل صاحبان همه‌ی مشاغل دیگر و شاید بیشتر از دیگر حرفه‌ها، با واقعیات روزمره‌ی زندگیِ عادی درگیر هستیم. باورش خیلی سخت نیست، کافی است کمی ‌مداقه کنیم تا دریابیم که یک روزنامه‌نگار اگر بخواهد سالم زندگی کند بیشترِ اوقات به نانِ شب هم محتاج خواهد بود. مگر کم بوده‌اند اساتید این رشته که تا آخر عمر، در خانه‌ی اجاره‌ای زندگی کرده‌اند و روزگار محقرانه‌ای گذرانده‌اند؟ با این حال مشی حرفه‌ای و رسالت خطیرشان را از یاد نبرده‌اند و برای اصلاح امور از طریق آگاه‌سازی مردم و دولت‌مردان ذره‌ای قصور نکرده‌اند.

واقعیت این است کهبه لحاظ معیشتی و گذران امور، روزنامه‌نگاران روزهای خوبی را تجربه نمی‌کنند. اکثر آنها قطعن متمول نیستند و این امر به خاطر زیست شرافتمندانه‌شان است. بارها این فرصت پیش آمده تا با استفاده از موقعیت ویژه و امتیازی که معمولن روزنامه‌نگاران از آن بهره‌مندند بشود رانت‌خواری کرد اما عموم دوستان، بَر این موقعیت‌ها چشم بسته‌اند.

***

یکی – دو سال گذشته را شاید بتوان از بدترین سال‌های مطبوعات دانست. گرانی‌ها و افزایش نرخ خدمات چاپ و نشر از یک سو و عدم همکاری صاحبان آگهی و رپرتاژ از دیگر سو باعث شده تا حیات مطبوعات با مخاطره‌ی جدی مواجه شود. بارها اتفاق افتاده که نگارنده همین سطور از شرایط موجود به تنگ آمده و مصمم شده تا عرصه را وا برَهَد و به کاری دیگر مشغول شود [چه می‌دانم؛ مثلن شاگردی در سوپرمارکت!!!] اما دغدغه‌های نهادینه شده در اعماق وجود، موجب شده تا از این تصمیم فرار کنم.

به سختی نفس می‌کشیم ولی هستیم. نمی‌شود که نبود! نمی‌شود که نماند! حتا اگر روزنامه‌نگاری به آخرِ خط برسد نباید فراموش کرد که یکی هست که آن را به ثبت برساند. آن یک نفر روزنامه نگار است؛ خبرنگار. پس این راه با تمام دشواری‌ها ادامه خواهد یافت. پس: زنده باد روزنامه نگاری!

[منتشر شده در روزنامه "ملت ما"]

روایتی نامعتبر درباره یک اتفاق محتمل!

رضا فضل اله نژاد — Fri, 04 May 2012 15:54:44 GMT

این روزها بیش از هروقت دیگری به خودکُشی، به عنوان یک "امکان"، فکر می‌کنم. این "امکان" یک وجه دوست‌داشتنی دارد و آن این‌که از فکر کردن به موضوع مشمئز کننده‌ی "آینده" بی‌نیازم می‌کند!خب مطمئنن نیازی نیست تا بعد از انتخابِ "خودکشی" به عنوان یک راه، به چیزی غیر از نحوه‌ی اجرای آن فکر کنی!

دیروز فرصتی پیش آمد تا با چند نفر از دوستانِ نازنینم در این‌باره صحبت کنم و به این واقعیت پِی ببرم که در اندیشیدن به این اَمر ظاهرن مذموم تنها نیستم. تقریبن همه‌ی ما در آن جمع دوستانه، حداقل یک‌بار به خودکُشی فکر کرده بودیم و حتا در ذهن‌هامان برای اجرای آن، راه‌های مختلفی را هم در نظر گرفته بودیم. قبل از این فکر می‌کردم دچار بحران سی‌سالگی یا چیزی شبیه به این شده‌ام. البته فشارهای متداول زندگی و... هم سهم مهمی در فکر کردن به خودکشی داشته‌اند و بعضی وقت‌ها هم نوعی یأسِ شبیه به یأسِ فلسفی. اما حالا می‌بینم که انگار موضوع کمی اپیدمی شده؛ مرد و زن، متاهل و مجرد، بچه‌دار و بی‌بچه، پول‌دار و بی‌پول، باسواد و بی‌سواد، خلاصه هر کسی از هر طبقه‌ای با هر سطحی از دانش یا بضاعت فکری به این "امکان" فکر کرده و در ذهن، زوایای مختلف‌اش را هم مورد بررسی قرار داده.

روایت‌های متعددی از انواع خودکُشی هم وجود دارد. روایت‌هایی که گاهی مشمئز کننده، گاهی مضحک، گاهی دردآور، گاهی محقرانه، گاهی غیرقابلِ باور، گاهی شجاعانه و گاهی اقناع کننده‌اند.

روایتِ من از خودکُشی مُحتملم، شبیه داستان رومن گاری است. منتها دوست ندارم از اسلحه استفاده کنم، قطعن پاک کردنِ خونِ پاشیده شده روی در و دیوار، هم ناراحت کننده و زجرآور خواهد بود و هم تهوع‌آور! دوست دارم یادداشتی بنویسم و بعد از آن محتویات لیوانی که شامل یک نوشیدنیِ آغشته به سَم است را جرعه جرعه بنوشم و مرگ را درک کنم. یعنی ذره ذره احساس کنم که در حال تجربه "اَمرِ مُردن" هستم.

این روایت معلوم نیست که اعتباری داشته باشد یا نه. چون شخصیت اصلی آن هنوز زنده‌ست و اعتبار این روایت، به مرگ نویسنده وابسته است! لذا فعلن روایتی است نامعتبر از اتفاقی محتمل. اما اگر روزی این روایت به یک روایتِ معتبر بَدل شَوَد و من مُرده باشم، دوست دارم که راویانِ روایتِ مرگ من به شیرینی آن را نقل کنند، همان‌طور که من به شیرینیِ تمام از مرگ رومن گاری حرف می‌‌زنم یا از نحوه‌ی خودکُشیِ همینگویِ عزیز.

دوست دارم بگویند نوشیدنیِ مسموم را آرام آرام سر کشید و یادداشتی نوشت و همه چیز را تمام کرد؛ همین!

به حرمتِ شرفِ مردانگی

رضا فضل اله نژاد — Sun, 22 Apr 2012 09:28:19 GMT

یادم هست که 20 سال پیش و قبل‌تر از آن، زنِ شوهردار یا دخترِ عقد کرده و نامزد شده بین جماعت مردان حرمت داشتند. حتا الوات محل، وقتی زنی از این دست، از خیابانی، کوچه‌ای، جایی گذر می‌کرد سَر پایین می‌انداختند تا طرف بگذرد و برود. اگر یکی ناخواسته یا نادانسته متلکی می‌انداخت و حرفی می‌زد شماتت‌اش می‌کردند و گاهی شاید کار به زد و خورد هم می‌کشید.

رسم امروز اما عوض شده. دیروز توی میدان ونک حدود 40 دقیقه‌ای انتظار کشیدم تا بالاخره سوار تاکسی شدم. کنار من یک خانم جوان ایستاده بود که پسربچه‌ی 5 – 6 ساله‌ای همراه داشت. 10 دقیقه‌ای گذشت و دیدم که حداقل بیست ماشین – که اکثرن از این مدل بالاها بودند! – پیش پای خانم جوان ترمز کردند و با الفاظ رکیک و پیشنهادهای زننده موجبات سرخ و سفید شدنش را فراهم کردند. انصافن نه لباس بدی به تن کرده بود و نه رفتار ناشایستی داشت. برگشت و به من نگاهی کرد و به طرفم آمد. پرسید می‌تواند کنار من بایستد؟! گفت 20 دقیقه‌ای است که می‌خواهد سوار ماشین شود اما هر کسی از راه رسیده پیشنهادِ... ادامه داد پسرش هم از این شرایط به تنگ آمده. بغض گلویش را گرفت که آخر این چه وضعی است؟

به هرحال بعد از چند دقیقه‌ای سوار ماشین شدیم. مقصدمان یکی بود. ماشین که راه افتاد با خودم فکر کردم واقعن داریم به کجا می‌رویم؟ باید نعش این مردانگی را که حالا بوی تعفن آن همه‌جا را گرفته به دوش بکشیم و بلند داد بزنیم: "به حرمتِ شرفِ مردانگی!!!"

یک سالگی

رضا فضل اله نژاد — Wed, 11 Apr 2012 14:29:02 GMT

"همین چند خط" یک ساله شد. شاید در طول این یک سال به هزار و یک دلیلِ باخود و بی‌خود نتوانسته باشم چیزی که تویِ ذهنم بوده را در این‌جا منتشر کنم اما با این حال "همین چند خط" را همیشه دوست داشتم و دارم. امیدوارم در سال پیشِ رو با یک "همین چند خطِ" بهتر با هم باشیم.

[.]

"دل‌نوشته‌هایت یک‌ساله شد... همین چند خط‌ها روزی هزاران خط و فکر خواهد شد و بی‌شمار انسان آن‌را خواهد خواند... نوشته‌هایی با جان و دل... این است یادگار چند خطِ رضای عزیز برای آیندگان... چند خط‌هایت روان باد... همین"

ا.نادری

"تولد وبلاگتون مبارک. من با همین چند خط‌ها کلی خاطره دارم. با همین چند خط‌ها آروم شدم وقتی عصبی بودم، شاد شدم وقتی ناراحت بودم، حتی به فکر فرو رفتم وقتی زیادی سرخوش بودم و ...! سال جدید هم همینطور خواهد بود. حتمن..."

هاجر

"همین چند خط، همه ی دارایی ما از هیاهوی بی انتهای دنیایی که آخر هم نفهمیدیم کی به کیه. همین چند خط، حاصل شب های نخوابیدن و روزهای گس و بی حوصله ی چهارفصلی که می گذره و تنها توی ثانیه شماری های آخر سال میشینیم و حساب می کنیم و از ته دل آه می کشیم و می گیم «یک سال دیگه هم رفت». همین چند خط، شاید بتونه تلخی اینهمه تکرار رو بگیره و گاهی هم کام ناکام مارو شیرین کنه. برای اینکه همیشه چراغ این خونه روشن باشه و شیرین مزاجی اون موندگار، دعا می کنم."

اکبر کریمی / روزنامه نگار

"این خط وُ پاره خط وُ همین چند خط ها بود که بخش کوچیکی از زندگی شمارو به روایت قلم توصیف می کرد .... من که از خوندن این خط ها لذت بردم تولدش مبارک تولد 100 سالگی وِبِتون ایشاالله"

مهسا

"اینها فقط همین چند خط نیست؛ سرخطه"

متین

بیداری

رضا فضل اله نژاد — Wed, 11 Apr 2012 13:06:35 GMT

به دست‌هام نگاه کن می‌لرزند

اگر ممکن است دیگر روبه‌روی من سبز نشو

من از این بیداری‌های شبیه به خواب می‌ترسم

یک فیلم دو نیم دقیقه‌ای!

رضا فضل اله نژاد — Fri, 06 Apr 2012 15:35:18 GMT

آقا یداله دوستِ پدرم بود.دوستِ دوست؛ عین دو تا برادر. طوری که ما آقا یداله را عمو صدا می‌زدیم و بچه‌های او هم بابای ما را.

زن‌اش که عینِ زن‌عمومان بود همیشه کلی قربان صدقه‌ی ما می‌رفت. اسم‌اش افسانه بود و عمو یداله را همیشه "آقا یدی" صدا می‌زد. عمو یدی هم هیچ وقت به جز "افسانه‌جان" به زن‌اش نمی‌گفت، یا لااقل ما نشنیده بودیم. بابای ما اما مامان را "رضا بزرگه" صدا می‌زد!

عمو یدی یکی از این دوربین‌های 8 میلی‌متری داشت و سه تا دختر که وسطیِ آنها تقریبن با من هم سن بود. من، هم دوربین عمو یدی و هم شیما، دختر وسطی او را خیلی دوست داشتم. یک بار برای سیزده به‌در رفته بودیم "کن". عمو یدی با دوربین‌اش از ما فیلم گرفت. بعد به قول خودش فیلم را داد "لاباراتوار" تا ظاهرش کنند. فیلم که آماده شد برای شام آمدند خانه‌ی ما. پارچه‌ی سفیدی را زدیم به دیوار و بابا که یک آپارت 8 میلی‌متری داشت آن را به راه کرد و ما برای 2 دقیقه و نیم خودمان را توی پرده‌ی سفید دیدیم. من از هیجان نفسم بند آمده بود.

یک روز بی‌صدا، یک‌هو و بدون این‌که کسی خبردار شود عمو یدی از محل رفت، با زن و بچه. دختر بزرگش با یک پسر، فراری شده بودند و عمو یدی از این بابت نمی‌توانست سرش را توی محل بلند کند.

من دیگر نه شیما و نه آن فیلم و نه دوربین عمو یدی را ندیدم. سال‌ها بعد و وقتی نوجوان بودم، یکی از آن دوربین‌ها را توی بساط یک دست فروش دیدم و برای خریدنش درنگ نکردم. این همان دوربین است.

کاش آن فیلم 2 و نیم دقیقه‌ای و شیما را یک‌بار دیگر می‌دیدم.

سال نو

رضا فضل اله نژاد — Thu, 22 Mar 2012 20:05:20 GMT

"آسمان" می‌خوانم

"تجربه" می‌خوانم

"اعتماد" [ویژه‌ی نوروز] می‌خوانم

کتاب می‌خوانم [زیاد!!!]

موسیقی گوش می‌کنم

تلویزیون نمی‌بینم!

"مهرنامه" ورق می‌زنم

عید دیدنی می‌روم

سیگار نمی‌کشم

غُر می‌زنم

حرص می‌خورم

می‌خوابم

حوصله‌ام سر می‌رود...

این سالِ...

رضا فضل اله نژاد — Mon, 19 Mar 2012 10:44:53 GMT

این آخرین یادداشت سال 90 خواهد بود. قول می‌دهم در ساعاتِ باقی مانده‌ی آخر سال چیزی ننویسم. حتا یک کلمه...

این سال 90ِ، این سالِ پرُاسترس و آزاردهنده، این سالِ... بالاخره این سال هم تمام می‌شود.

حالا که می‌نویسم تازه از خواب بیدار شده‌ام. چند شب نخوابیده بودم. اخلاقم [به قول یکی از دوستان] سگی است. اخبار را مرور می‌کردم؛ جلال ذولفنون هم رفت! اسفند نود برای موسیقی و ادبیات، اسفند مرگ بود. مرگ؟! آن از سیمین و این از جلال!

حالا چرا می‌نویسم؟ که مثلن خودم را خالی کنم؟ که مثلن اگر قرار است غُر بزنم، این کیبورد لعنتی که دکمه اینترش هم هر از گاهی گیر می‌کند، حرف‌هام را بشنود؟ که مثلن ادای آدم‌های متفکرِ دائمن عاصی و معترض را در بیاورم؟ که مثلن...

شاید هم می‌نویسم که یادم برود. که یادم برود امسال چقدر مایوس بودم و چقدر خُلقم تنگ بود و چقدر بی‌حوصله بودم و چقدر حالم [بی‌خود و بی‌جهت] از همه چیز به هم می‌خورد و شده بودم مثل سرهنگ‌های بازنشسته‌ی ارتش که مُدام غر می‌زنند و ایراد می‌گیرند و ...

راستی این یأس از کجا آمده بود؟ منی که عادت نداشتم از هیچ چیز، منفی‌هایش را ببینم چرا توی این سالِ گذشته این‌قدر منفی‌بین و مایوس بودم. انگار امیدی نبود که به‌اش اتکا کنم!

بگذریم. حالا هم خیلی حالم خوب نیست. نمی‌نویسم تا لحظه‌ی تحویل سال، که شاید آن ورِ سال حالم بهتر شد! شاید امشب که خوابم نبرد، بنشینم و به خودم به باورانم که باید خوب‌تر بود... باز هم دارم غُر می‌زنم!!!