چند گمان بدیهی درباره یک واقعیت کثیف!

مشاهده یادداشت خصوصی

  
نوشته‌ی : رضا فضل‌اله نژاد ; ساعت ٩:٤٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/٢/۳۱
برچسب‌ها :

جانم...

من

به چشمِ خویشتن

دیدم

          که

جانم می‌رود

  
نوشته‌ی : رضا فضل‌اله نژاد ; ساعت ٧:٠٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٢/٢۸
برچسب‌ها : عکس ، شعر

روزنامه نگاری مُرد؛ زنده باد روزنامه نگاری

بارها اتفاق افتاده که از من سئوال شده آیا از راه روزنامه‌نگاری "پول" هم در می‌آورید؟ و معمولن پاسخ من این بوده که: "خدا را شکر". این اواخر اما خیلی رُک و صریح و بی‌هیچ دوراندیشیِ رندانه‌ای جواب می‌دهم: "نه!". این یک واقعیت است که مثل تمام مشاغل دیگر، روزنامه‌نگاری هم این روزها دچار رکود شده و به سختی می‌شود با "نوشتن" روزگار گذراند. روزنامه‌ها و مجلات و هفته‌نامه و ماهنامه‌ها و ... کسی را استخدام نمی‌کنند و آنهایی هم که هستند حق‌التحریری‌اند و آگاهان می‌دانند که کلمه‌ای نوشتن و کلمه‌ای پول گرفتن چه دشوار است!

بیرون از تحریریه و دفتر نشریات اوضاع نمود دیگری دارد. روزنامه‌نگاری و خبرنگاری برای خیلی از مردم چیزی است هم ردیف صخره‌نوردی یا پَرش از ارتفاعات یا چتربازی و خلاصه هر حرکت هیجان‌انگیز دیگری که بشود تصور کرد. مردم خیال می‌کنند که ما (روزنامه‌نگاران و خبرنگاران) یک مُشت آدم‌های بی‌کار و البته دوست‌دار هیجانیم که جیبمان پُر از پول است واز صبح تا شب به دنبال کارهای خارق‌العاده و لذت بردن از اعمال و افعال‌مان هستیم و شبرها می‌رویم توی خانه‌های شیک و گران قیمت‌مان و قهوه می‌خوریم و با لپ تاپ‌مان وَر می‌رویم! آنها خیال می‌کنند که ما معمولن با سر و وضعی تَر و تمیز و اتو کشیده، یک دفترچه در دست داریم و مدام در حال یادداشت کردن هستیم. خیلی از مردم بر این باورند که ما از همه چیز اطلاع داریم؛ مثلن با رییس جمهور نشست وبرخاست داریم و با وزرا فالوده می‌خوریم و آخر هفته‌ها با نمایندگان مجلس، قرار استخر می‌گذاریم. تصور بعضی‌ها بر این است که ما از پیش می‌دانیم نتایج فلان مذاکرات چه خواهد بود و چه اتفاقی در پهنه سیاست رخ خواهد داد. گاهی حتا به ماها به چشم کارآگاهان جنایی هم نگاه می‌کنند و می‌پرسند که حکم فلان متهم چه خواهد بود؟ یا اینکه به نظرت قاتلِ مقتولِ خیابانِ شکوفه چه کسی است؟! ورزش و بالاخص فوتبال هم که جای خود دارند؛ عده‌ای تصور می‌کنند که ما مدام با موبایلمان مشغول صحبت با علی دایی هستیم یا به کریم باقری می‌گوییم که چه‌طور بازی کند! بعضی‌ها یارانه‌های نقدی را هم به روزنامه‌نگاران ربط می‌دهند؛ برای خود من پیش آمده که توی اتوبوس مورد تقدیر قرار گرفته‌ام که: "خدا می‌داند اگر شما نبودید تا به حال این یارانه‌ها را قطع می‌کردند!!!" آری ما روزنامه‌نگاران و خبرنگاران گاهی نقش اقتصاددانان، سیاست‌مداران، دانشمندان، نویسندگان، ورزشکاران، کارآگاهان پلیس، حافظان محیط زیست، و ... را ایفا می‌کنیم. وَ همه‌ی این‌ها باعث شده تا شغل ما یک شغل هوس برانگیز به چشم بیاید.

اما واقعیتِ اَمر با این تصویر رویایی و فانتزی -کمی‌که نه- خیلی تفاوت دارد؛ ما هم مثل صاحبان همه‌ی مشاغل دیگر و شاید بیشتر از دیگر حرفه‌ها، با واقعیات روزمره‌ی زندگیِ عادی درگیر هستیم. باورش خیلی سخت نیست، کافی است کمی ‌مداقه کنیم تا دریابیم که یک روزنامه‌نگار اگر بخواهد سالم زندگی کند بیشترِ اوقات به نانِ شب هم محتاج خواهد بود. مگر کم بوده‌اند اساتید این رشته که تا آخر عمر، در خانه‌ی اجاره‌ای زندگی کرده‌اند و روزگار محقرانه‌ای گذرانده‌اند؟ با این حال مشی حرفه‌ای و رسالت خطیرشان را از یاد نبرده‌اند و برای اصلاح امور از طریق آگاه‌سازی مردم و دولت‌مردان ذره‌ای قصور نکرده‌اند.

واقعیت این است کهبه لحاظ معیشتی و گذران امور، روزنامه‌نگاران روزهای خوبی را تجربه نمی‌کنند. اکثر آنها قطعن متمول نیستند و این امر به خاطر زیست شرافتمندانه‌شان است. بارها این فرصت پیش آمده تا با استفاده از موقعیت ویژه و امتیازی که معمولن روزنامه‌نگاران از آن بهره‌مندند بشود رانت‌خواری کرد اما عموم دوستان، بَر این موقعیت‌ها چشم بسته‌اند.

***

یکی – دو سال گذشته را شاید بتوان از بدترین سال‌های مطبوعات دانست. گرانی‌ها و افزایش نرخ خدمات چاپ و نشر از یک سو و عدم همکاری صاحبان آگهی و رپرتاژ از دیگر سو باعث شده تا حیات مطبوعات با مخاطره‌ی جدی مواجه شود. بارها اتفاق افتاده که نگارنده همین سطور از شرایط موجود به تنگ آمده و مصمم شده تا عرصه را وا برَهَد و به کاری دیگر مشغول شود [چه می‌دانم؛ مثلن شاگردی در سوپرمارکت!!!] اما دغدغه‌های نهادینه شده در اعماق وجود، موجب شده تا از این تصمیم فرار کنم.

به سختی نفس می‌کشیم ولی هستیم. نمی‌شود که نبود! نمی‌شود که نماند! حتا اگر روزنامه‌نگاری به آخرِ خط برسد نباید فراموش کرد که یکی هست که آن را به ثبت برساند. آن یک نفر روزنامه نگار است؛ خبرنگار. پس این راه با تمام دشواری‌ها ادامه خواهد یافت. پس: زنده باد روزنامه نگاری!

 

[منتشر شده در روزنامه "ملت ما"]

  
نوشته‌ی : رضا فضل‌اله نژاد ; ساعت ۱٠:٢٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٢/۱٧
برچسب‌ها : روزنوشت

روایتی نامعتبر درباره یک اتفاق محتمل!

این روزها بیش از هروقت دیگری به خودکُشی، به عنوان یک "امکان"، فکر می‌کنم. این "امکان" یک وجه دوست‌داشتنی دارد و آن این‌که از فکر کردن به موضوع مشمئز کننده‌ی "آینده" بی‌نیازم می‌کند!خب مطمئنن نیازی نیست تا بعد از انتخابِ "خودکشی" به عنوان یک راه، به چیزی غیر از نحوه‌ی اجرای آن فکر کنی!

دیروز فرصتی پیش آمد تا با چند نفر از دوستانِ نازنینم در این‌باره صحبت کنم و به این واقعیت پِی ببرم که در اندیشیدن به این اَمر ظاهرن مذموم تنها نیستم. تقریبن همه‌ی ما در آن جمع دوستانه، حداقل یک‌بار به خودکُشی فکر کرده بودیم و حتا در ذهن‌هامان برای اجرای آن، راه‌های مختلفی را هم در نظر گرفته بودیم. قبل از این فکر می‌کردم دچار بحران سی‌سالگی یا چیزی شبیه به این شده‌ام. البته فشارهای متداول زندگی و... هم سهم مهمی در فکر کردن به خودکشی داشته‌اند و بعضی وقت‌ها هم نوعی یأسِ شبیه به یأسِ فلسفی. اما حالا می‌بینم که انگار موضوع کمی اپیدمی شده؛ مرد و زن، متاهل و مجرد، بچه‌دار و بی‌بچه، پول‌دار و بی‌پول، باسواد و بی‌سواد، خلاصه هر کسی از هر طبقه‌ای با هر سطحی از دانش یا بضاعت فکری به این "امکان" فکر کرده و در ذهن، زوایای مختلف‌اش را هم مورد بررسی قرار داده.

روایت‌های متعددی از انواع خودکُشی هم وجود دارد. روایت‌هایی که گاهی مشمئز کننده، گاهی مضحک، گاهی دردآور، گاهی محقرانه، گاهی غیرقابلِ باور، گاهی شجاعانه و گاهی اقناع کننده‌اند.

روایتِ من از خودکُشی مُحتملم، شبیه داستان رومن گاری است. منتها دوست ندارم از اسلحه استفاده کنم، قطعن پاک کردنِ خونِ پاشیده شده روی در و دیوار، هم ناراحت کننده و زجرآور خواهد بود و هم تهوع‌آور! دوست دارم یادداشتی بنویسم و بعد از آن محتویات لیوانی که شامل یک نوشیدنیِ آغشته به سَم است را جرعه جرعه بنوشم و مرگ را درک کنم. یعنی ذره ذره احساس کنم که در حال تجربه "اَمرِ مُردن" هستم.

این روایت معلوم نیست که اعتباری داشته باشد یا نه. چون شخصیت اصلی آن هنوز زنده‌ست و اعتبار این روایت، به مرگ نویسنده وابسته است! لذا فعلن روایتی است نامعتبر از اتفاقی محتمل. اما اگر روزی این روایت به یک روایتِ معتبر بَدل شَوَد و من مُرده باشم، دوست دارم که راویانِ روایتِ مرگ من به شیرینی آن را نقل کنند، همان‌طور که من به شیرینیِ تمام از مرگ رومن گاری حرف می‌‌زنم یا از نحوه‌ی خودکُشیِ همینگویِ عزیز.

دوست دارم بگویند نوشیدنیِ مسموم را آرام آرام سر کشید و یادداشتی نوشت و همه چیز را تمام کرد؛ همین!

  
نوشته‌ی : رضا فضل‌اله نژاد ; ساعت ٧:٢٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٢/۱٥
برچسب‌ها : روزنوشت

به حرمتِ شرفِ مردانگی

یادم هست که 20 سال پیش و قبل‌تر از آن، زنِ شوهردار یا دخترِ عقد کرده و نامزد شده بین جماعت مردان حرمت داشتند. حتا الوات محل، وقتی زنی از این دست، از خیابانی، کوچه‌ای، جایی گذر می‌کرد سَر پایین می‌انداختند تا طرف بگذرد و برود. اگر یکی ناخواسته یا نادانسته متلکی می‌انداخت و حرفی می‌زد شماتت‌اش می‌کردند و گاهی شاید کار به زد و خورد هم می‌کشید.

رسم امروز اما عوض شده. دیروز توی میدان ونک حدود 40 دقیقه‌ای انتظار کشیدم تا بالاخره سوار تاکسی شدم. کنار من یک خانم جوان ایستاده بود که پسربچه‌ی 5 – 6 ساله‌ای همراه داشت. 10 دقیقه‌ای گذشت و دیدم که حداقل بیست ماشین – که اکثرن از این مدل بالاها بودند! – پیش پای خانم جوان ترمز کردند و با الفاظ رکیک و پیشنهادهای زننده موجبات سرخ و سفید شدنش را فراهم کردند. انصافن نه لباس بدی به تن کرده بود و نه رفتار ناشایستی داشت. برگشت و به من نگاهی کرد و به طرفم آمد. پرسید می‌تواند کنار من بایستد؟! گفت 20 دقیقه‌ای است که می‌خواهد سوار ماشین شود اما هر کسی از راه رسیده پیشنهادِ... ادامه داد پسرش هم از این شرایط به تنگ آمده. بغض گلویش را گرفت که آخر این چه وضعی است؟

به هرحال بعد از چند دقیقه‌ای سوار ماشین شدیم. مقصدمان یکی بود. ماشین که راه افتاد با خودم فکر کردم واقعن داریم به کجا می‌رویم؟ باید نعش این مردانگی را که حالا بوی تعفن آن همه‌جا را گرفته به دوش بکشیم و بلند داد بزنیم: "به حرمتِ شرفِ مردانگی!!!"

  
نوشته‌ی : رضا فضل‌اله نژاد ; ساعت ۱٢:٥۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٢/۳
برچسب‌ها : روزنوشت